St.Jansplein Archieven - Erfgoed Moergestel

Den Boogaard

admin — Fri, 08 Apr 2022 15:41:59 +0000

Het oude gebouw Den Boogaard werd geschonken door pastoor Van den Boogaard. Het gebouw was bedoeld voor de gemeenschap en was jarenlang een bioscoop. In 1968 werd het gebouw geleidelijk in gebruik genomen als feestzaal. De lokale Carnavalsvereniging ‘De Pierewaaiers’ gebruikte tijdens de Carnaval vanaf 1968 het gebouw als Residentie van de Stadsprins. Het gebouw werd al gauw te klein om iedere avond 1300 feestvierders te ontvangen. Buiten de Carnaval groeide het gebouw uit tot een evenementenzaal, waarin diverse zeer bekende artiesten en orkesten optraden; bijvoorbeeld Corrie Konings, Het Cocktail Trio, André Hazes en BZN. Nog later traden er lokale DJ’s op, o.a. Hans van Brunschot, Sjefke Schilders en niet te vergeten Ome Gijs, een al wat oudere man, die met name het oudere publiek wist te vermaken.

Op een gegeven moment bleek het gebouw niet meer rendabel en koos men er voor om het af te breken en te herbouwen. Dit kon doordat een lokale aannemersorganisatie in ruil voor de bouw van een aantal appartementen het gebouw neerzette. De rentabiliteit blijft echter een probleem, o.a. door het afbouwen van de bibliotheekfaciliteit. Dankzij de inzet van een aantal oudere vrijwilligers kan het bestuur redelijk goedkoop een onderkomen bieden aan een aantal verenigingen.

Het bericht Den Boogaard verscheen eerst op Erfgoed Moergestel.

Bij Wout

admin — Fri, 08 Apr 2022 15:36:28 +0000

Bij Wout is nu een restaurant, maar het monumentale pand heeft vele ander functies gekend. Het huis hoorde vroeger toe aan de rijke vrijgezelle Martina Rijnen. Martine was erg begaan met het soms moeilijke lot van Moergestel, maar ook met de missie. Als diepgelovige vrouw spande zij zich in voor de missie en voor het dorp. Ieder jaar werd er in het dorp de optocht voor de kindsheid georganiseerd. Martine koos de kinderen uit die aan de optocht mochten meedoen. De kinderen werden geschminkt tot zij er uitzagen als kleine Chineesjes of donkere kindjes uit Afrika. Er werd in haar tijd nog niet nagedacht over rassendiscriminatie; nee, het waren gewoon ongelovige kindertjes uit arme, verre, heidense landen. Kinderen op school verzamelden zilverpapier, dat werd verkocht en aan de missie werd geschonken. Martine heeft naar haar dood haar huis en goederen nagelaten aan de kerk. Zij ligt begraven bij de hoofdingang van het kerkhof. Ze heeft geen majestueuze grafzerk voor zichzelf uitgekozen; bescheidenheid kenmerkte haar.

Het huis heeft functies gekend als kinderopvang/peuterspeelzaal/creche en heeft diverse soorten horeca geherbergd, waarbij het steeds een andere naam kreeg waaronder Plein 7, De zevende hemel en nu Bij Wout.

Het bericht Bij Wout verscheen eerst op Erfgoed Moergestel.

Kerk St. Jans Onthoofding

admin — Mon, 04 Apr 2022 06:28:24 +0000

Op het einde van een hogere zandrug, die begint bij de molen, stond het eerste kerkje dat waarschijnlijk van hout was. Het stond tussen de drie oude kernen (Kerkeinde, Heyze en Over het water). Het kerkje stond dus min of meer alleen, want pas na 1600 is de huidige dorpskern
In 1584 werd de kerk door oorlogshandelingen in brand gestoken. Pas in 1610 is de kerk herbouwd tegen de gespaarde middeleeuwse toren. Na 1648 na de vrede van Münster is de kerk door de protestanten in bezit gekomen en pas in 1809 is de kerk in bouwvallige toestand weer in handen gekomen van de katholieken.
Rond 1880 werd de kerk grondig ‘gerestaureerd’, waardoor het middeleeuws karakter totaal verdween.
In 1932 werd de kerk afgebroken, die te klein geworden was en het kerkhof rondom de kerk werd geruimd.
Architect Valk bouwde in 1930 tegen de middeleeuwse toren een nieuwe kerk, nog steeds met de patroonheilige St Jan de Doper

KERK EXTERIEUR

De toren van omstreeks 1500 is 58 meter hoog
De bouwstijl van de toren is Kempische Gotiek . Vaak heeft dan de toren 4 geledingen, maar de Moergestelse toren heeft er vijf.
Kenmerken van de Kempische Gotiek:
* Dubbele steunberen die rijk versierd zijn op alle hoeken
* Natuurstenen decoraties
* Blindnissen (soort dicht gemetselde ramen)
* Hoe hoger in de toren des te meer decoraties
De kerk zelf heeft een mengeling van kenmerken van expressionisme en een middeleeuwse gotieke stijl.
De kerk zelf is gemetseld met kloostermoppen, een groot soort baksteen
Bij de bovenkant van het gemetselde gedeelte zijn aan iedere zijde zeven gaten te zien. Door die gaten werden balken vanuit de binnenkant gestoken om zo een steiger te maken voor onderhoud
De torenspits helt een weinig naar het westen over. De kerk zelf is op het oosten georiënteerd.Aan beide kanten van de hoofdingang zijn bronzen kentekens te zien op ongeveer 2 meter hoogte. Deze geven o.a. de hoogte van de grond aan. Dat was vooral bedoeld voor militaire activiteiten.
Aan de zuidelijke buitenmuur zien we een stenen kruis ter herdenking dat binnen de huidige kerkmuren tot 1930 het kerkhof lag.
Aan de noordzijde , de kant van het St Jansplein, lag een klein stukje grond van 4 bij 16 meter dat van de protestanten Dat hadden zij bedongen bij de overgave van de kerk in 1809.
In de 17e en 18^e eeuw werd het onderste gedeelte van de toren gebruikt als opslag ruimte, o.a. het gemeentelijk archief. De tweede geleding was als gevangenis in gebruik. Het priesterkoor was van de kerk afgescheiden en werd als gemeentehuis gebruikt.

Links voor de hoofdingang ligt in het plaveisel een mozaïek van Johannes de Doper, de patroonheilige van de kerk
De toren wordt tot de Kempische Gotiek gerekend. De bouwdatum ligt rond het jaar1500.

Bron: Draaiboek In Gessel staat een huis
Monumentenjaar 1995 blz 2
Merck toch hoe sterck Teruggave Kerk van Moergestel
Een eeuw Moergestel blz96
Kleine Meierij: Teruggave kerk van Moerggestel

Uitgebreid verhaal

De eerste kerk (1414) werd anderhalve eeuw later door brand verwoest. de tweede kerk werd in 1648 door hervormden ingenomen. Pas eind 1880 kregen de katholieken de kerk weer terug en lieten deze restaureren en uitbreiden naar ontwerp van architect Carl Weber.
In 1930 is de oude kerk (behalve de toren) gesloopt, omdat deze weer te klein was. De geheel nieuwe kerk is gebouwd door de Bossche architect H.W. van de Valk. De vele spaarvelden (ondiepe blindnissen waardoor materiaal uitgespaard wordt) (foto) zijn kenmerkend voor de Kempense of Kempische gotiek: een plattelandsvariant van de Brabantse gotiek en komt vooral voor in de Kempen. Op grote schaal toegepast bij de bouw van kerken: eenvoudig van opzet en gebouwd van baksteen (in deze streek werd geen natuursteen gevonden, die wel kenmerkend was voor de klassieke gotiek). De kerktoren is vaak het pronkstuk, rijk gedecoreerd d.m.v. van nissen en met natuursteen. Ook werden romaanse details toegepast. Van dit type dorpskerk resteren in N-Brabant nog slechts weinig exemplaren.

De Moergestelse kerk was omgeven door een laag, afgeschuind muurtje van kloostermoppen. Het dak heeft de leitjes van de gesloopte kerk van de Noordhoek (Tilburg).

De vier grote glas-in-lood ramen (fel gekleurde, kleine stukjes antiek glas, bedekt met een zware grisaillelaag) zijn van glazenier Toon Ninaber van Eyben (1896-1977) (foto). Ook zijn er ramen van Egbert Dekkers en het Caecilia-raam van Derix.
Het Rijksmonument kent twee grote restauraties aan de toren: rond 1980 en 2000.

(Bron: archieven N. Smits Moergestel/De Kleine Meijerij 1982/rkd.nl)

Het bericht Kerk St. Jans Onthoofding verscheen eerst op Erfgoed Moergestel.