Goyaardsdijk, Elsdijk en Broekstraat, drie kenmerkende wegen door ‘Het Broek”.

Uit de op internet beschikbare ‘topo tijdreis’ zijn onderstaande twee kaartjes geknipt waardoor de situatie van vóór de ruilverkaveling van het Moergestels Broek en de Heizen (1925) te zien en vergelijken is met die daarna (1953).
De rechte lijnen delen het gebied in hokken van 1 km², gebaseerd op de officiële Rijksdriehoeksmetingen. Voor de leesbaarheid zijn de wegen/paden verduidelijkt door rode stippellijnen.

Goyaardsdijk: deze naam herinnert aan Wouter Goyaert die namens de Hertog van Brabant naar ‘Gestel’ ging om een en ander te regelen over de ‘Gemeynte’ die door Johan – zoon van Willem van Gestel – was uitgegeven aan de Heisen. Waarschijnlijk bestond dit pad/weg toen al en liep naar de Haghorst. In die tijd werd een weg die enigszins verhoogd door een nat gebied liep een ‘dyck’. Vandaar de naam Goyaardsdijk. De naam komt regelmatig voor in verschillende spellingen sinds 1468. Je ziet dat de ligging onveranderd is en ook niet recht zoals de andere dijken
Elsdijk: refereert aan de boomsoort. De oudste vermelding dateert van 1626. Naar mijn idee is de ligging verschoven t.g.v. de verkavelingswerkzaamheden.

Broekstraat: de naam ‘broek’ komt in vele dorpen voor en refereert aan moerassige laag liggende grond aan een rivier(tje)/beek die na overstroming vruchtbaar slib achterlaat. Zulke broekgrond was in gebruik als weiland en hooiland. Op het kaartje van 1925 zie je zulke percelen liggen rechts van de ‘Oude Stroom’ liggen. Verder naar het zuiden en oosten was het te laag en te nat voor gebruik als wei- en hooiland. Dit was dan ook de aanleiding voor de ontginning en ontwatering van dit deel van Het Broek en de ruilverkaveling van het geheel, inclusief De Gement van de Heizen.
De naam Broekstraat is waarschijnlijk pas na de verkaveling of nog later gangbaar geworden. Daarvoor spraken de gebruikers van ‘de Schabbert en/of Schabbertdijk’

DCIM100MEDIADJI_0639.JPG

Het bericht Goyaardsdijk verscheen eerst op Erfgoed Moergestel.

Goyaardsdijk, Elsdijk en Broekstraat, drie kenmerkende wegen door ‘Het Broek”.

Uit de op internet beschikbare ‘topo tijdreis’ zijn onderstaande twee kaartjes geknipt waardoor de situatie van vóór de ruilverkaveling van het Moergestels Broek en de Heizen (1925) te zien en vergelijken is met die daarna (1953).
De rechte lijnen delen het gebied in hokken van 1 km², gebaseerd op de officiële Rijksdriehoeksmetingen. Voor de leesbaarheid zijn de wegen/paden verduidelijkt door rode stippellijnen.

Goyaardsdijk: deze naam herinnert aan Wouter Goyaert die namens de Hertog van Brabant naar ‘Gestel’ ging om een en ander te regelen over de ‘Gemeynte’ die door Johan – zoon van Willem van Gestel – was uitgegeven aan de Heisen. Waarschijnlijk bestond dit pad/weg toen al en liep naar de Haghorst. In die tijd werd een weg die enigszins verhoogd door een nat gebied liep een ‘dyck’. Vandaar de naam Goyaardsdijk. De naam komt regelmatig voor in verschillende spellingen sinds 1468. Je ziet dat de ligging onveranderd is en ook niet recht zoals de andere dijken
Elsdijk: refereert aan de boomsoort. De oudste vermelding dateert van 1626. Naar mijn idee is de ligging verschoven t.g.v. de verkavelingswerkzaamheden.

Broekstraat: de naam ‘broek’ komt in vele dorpen voor en refereert aan moerassige laag liggende grond aan een rivier(tje)/beek die na overstroming vruchtbaar slib achterlaat. Zulke broekgrond was in gebruik als weiland en hooiland. Op het kaartje van 1925 zie je zulke percelen liggen rechts van de ‘Oude Stroom’ liggen. Verder naar het zuiden en oosten was het te laag en te nat voor gebruik als wei- en hooiland. Dit was dan ook de aanleiding voor de ontginning en ontwatering van dit deel van Het Broek en de ruilverkaveling van het geheel, inclusief De Gement van de Heizen.
De naam Broekstraat is waarschijnlijk pas na de verkaveling of nog later gangbaar geworden. Daarvoor spraken de gebruikers van ‘de Schabbert en/of Schabbertdijk’

DCIM100MEDIADJI_0661.JPG

DCIM100MEDIADJI_0665.JPG

DCIM100MEDIADJI_0666.JPG

Het bericht Broekstraat verscheen eerst op Erfgoed Moergestel.

Goyaardsdijk, Elsdijk en Broekstraat, drie kenmerkende wegen door ‘Het Broek”.

Uit de op internet beschikbare ‘topo tijdreis’ zijn onderstaande twee kaartjes geknipt waardoor de situatie van vóór de ruilverkaveling van het Moergestels Broek en de Heizen (1925) te zien en vergelijken is met die daarna (1953).
De rechte lijnen delen het gebied in hokken van 1 km², gebaseerd op de officiële Rijksdriehoeksmetingen. Voor de leesbaarheid zijn de wegen/paden verduidelijkt door rode stippellijnen.

Goyaardsdijk: deze naam herinnert aan Wouter Goyaert die namens de Hertog van Brabant naar ‘Gestel’ ging om een en ander te regelen over de ‘Gemeynte’ die door Johan – zoon van Willem van Gestel – was uitgegeven aan de Heisen. Waarschijnlijk bestond dit pad/weg toen al en liep naar de Haghorst. In die tijd werd een weg die enigszins verhoogd door een nat gebied liep een ‘dyck’. Vandaar de naam Goyaardsdijk. De naam komt regelmatig voor in verschillende spellingen sinds 1468. Je ziet dat de ligging onveranderd is en ook niet recht zoals de andere dijken
Elsdijk: refereert aan de boomsoort. De oudste vermelding dateert van 1626. Naar mijn idee is de ligging verschoven t.g.v. de verkavelingswerkzaamheden.

Broekstraat: de naam ‘broek’ komt in vele dorpen voor en refereert aan moerassige laag liggende grond aan een rivier(tje)/beek die na overstroming vruchtbaar slib achterlaat. Zulke broekgrond was in gebruik als weiland en hooiland. Op het kaartje van 1925 zie je zulke percelen liggen rechts van de ‘Oude Stroom’ liggen. Verder naar het zuiden en oosten was het te laag en te nat voor gebruik als wei- en hooiland. Dit was dan ook de aanleiding voor de ontginning en ontwatering van dit deel van Het Broek en de ruilverkaveling van het geheel, inclusief De Gement van de Heizen.
De naam Broekstraat is waarschijnlijk pas na de verkaveling of nog later gangbaar geworden. Daarvoor spraken de gebruikers van ‘de Schabbert en/of Schabbertdijk’

Boxtel, 29 juni 2023

Jan AM Verhoeven

Het bericht Elsdijk verscheen eerst op Erfgoed Moergestel.

Het bericht Simonnepaadje verscheen eerst op Erfgoed Moergestel.

Het bericht Torenpad verscheen eerst op Erfgoed Moergestel.

De nu nog aanwezige kerkpaadjes zijn waardevolle cultuurhistorische elementen in het landschap en dorp. Inmiddels zijn al veel van die karakteristieke dorpspaadjes verdwenen. De erkenning en waardering van die paadjes is tegenwoordig gelukkig gemeengoed geworden.

Kerkpaadjes zijn paadjes die in de loop der eeuwen zijn ontstaan vooral door en voor de mensen uit het buitengebied om zo  effectief mogelijk van huis naar kerk te lopen.
De kerkpaadjes zijn ontstaan doordat men vroeger hoeken en bochten zoveel mogelijk afsneed als men naar de kerk liep. Ze zijn allemaal ouder dan 200 jaar.

De nog aanwezige kerkpaadjes zijn:

• Gezwiene Pedje
• Simonnepedje
• Pastoorspaadje
• Torenpaadje

Verdwenen zijn:

• De Hippelpad
• Het Kalverdijkje
• Het Vunderke
• Het Centjespedje

Op de kadasterkaart uit 1830 zijn de paadjes alleen aangegeven als stippellijnen en ze volgen allemaal de perceelscheidingen.

De voormalige gemeenteraad van Moergestel heeft op 28 november 1975 ‘een aantal’ kerkpaadjes tot gemeentelijk monument benoemd.

Het Simonnepedje loopt van de Raadhuisstraat naar de Postelstraat. Het is genoemd naar Simon van Lommel, destijds gemeenteontvanger, looier, herbergier en boer. Het driehoekig stuk grond dat omsloten wordt door het Simonnepedje, Postelstraat en Raadhuisstraat was vroeger in het bezit van de kerk. Het is daarom dat in 1672 de schuurkerk daar heeft gestaan. Die schuurkerk was een nederig gebouw met strodak en muren van fisteldek. Die schuilkerk is tot 1811 in gebruik geweest.

Het pastoorspedje. Pastoor van Doorn ergerde zich er aan dat hij, lopend van de pastorie naar de kerk, zijn toog besmeurde met modder. Hij vroeg aan Mgr. Zwijsen ‘of hij een voetpad mocht laten aanleggen, achter de huizen om door de hoven, om zo onbesmeurd naar de kerk te kunnen lopen’.
Hij kreeg uiteindelijk toestemming en in 1856 kwam het pad tot stand. Pastoor van Rijckevorsel heeft het later laten bestraten.

Het ‘Vunderke’, nu nauwelijks meer te herkennen, liep tussen de boerderij van Willem Wolfs en de achteringang van de school aan de Kloosterlaan. Het kwam uit bij ‘de Loop’, boog dan af bij de Kloostertuin, liep opnieuw met een scherpe bocht weer over ‘de Loop’ (hier zou een vonder gelegen hebben) om uit te monden op de Industrieweg.

Torenpad of van Hultenspedje of het pedje van Jan van Gool loopt van de Kerkstraat naar de Korenstraat. Met de huidige bebouwing loopt het gevaar om zijn karakteristieke uiterlijk te verliezen. Ook het onderhoud laat veel te wensen over.

Centjespedje. Het liep van de Kloosterlaan tussen de panden 53 en 55 , waar vroeger Francisca (Centje) van de Loo woonde naar de Raadhuisstraat. Het mondde uit tussen Bertens en Gosewien van de Wouw.

Gezwiene pedje. Dat liep van de tuin van Gosewien van de Wouw dwars door de weilanden (Gezwiene waai), stak de Kloosterlaan over, doorsneed het perceel waar vroeger de kleuterschool stond en kwam uit op het ‘Vunderke’.

Evenals het ‘Vunderke’ liep vroeger links van het Broothuis ook een weggetje, het ‘Kalverdijkje’. Vroeger werden de zandwegen vaak ‘Dijk’ genoemd, zonder dat er water in de buurt lag. Het ‘Kalverdijkje’ liep richting het Stokske en Zandstraat. Op kadasterkaarten uit 1830 zijn de paadjes alleen aangegeven als stippellijnen en ze volgen allemaal de perceelscheidingen.

De voormalige gemeenteraad van Moergestel heeft op 28 november 1975 een ‘aantal’ kerkpaadjes tot gemeentelijk verklaard. Iets wat men blijkbaar vergeten is, gezien de treurige toestand waarin het Torenpad nu verkeert. Veiligstelling is nu geboden!

Bron:  Draaiboek In Gessel staat een huis
Monumentenjaar 1975 , A.A. Smits

Het bericht Kerkpaadjes verscheen eerst op Erfgoed Moergestel.